خوش آمدید به جلسۀ دیگری از دوره آموزش ارزهای دیجیتال. تا الآن هر چه آموختید در مورد اتریوم (شبکۀ اتریوم) بود، اما در این جلسه قصد داریم دربارۀ اتر (ETH) که ارز شبکۀ اتریوم میباشد بهطور تخصصی بحث کنیم. با آکادمی کالج پیپس، بزرگترین مرجع تخصصی آموزش و اخبار بازارهای مالی، همراه باشید.
[ez-toc]
اتر (ETH) چیست؟
اتر (ETH) ارز داخلی استفاده شده در شبکه اتریوم است. مانند بیتکوین (BTC)، میتوان آن را بهعنوان دارایی دیجیتالی در نظر گرفت که برای ذخیره و یا انتقال ارزش در بلاک چین استفاده میشود. اما استفادۀ اصلی اتر برای تسهیل محاسبۀ قراردادهای هوشمند و برنامههای غیرمتمرکز (dApps) در شبکه اتریوم است.
هرکسی که بخواهد نرمافزاری روی اتریوم بسازد، باید هزینۀ قدرت محاسباتی را با اتر (ETH) بپردازد. یک نود اتریوم باید یک تراکنش را در شبکه اجرا کند و در واقع این کار را رایگان انجام نمیدهد! بدون ETH، نمیتوان در اتریوم کاری انجام داد. اتر برای این طراحی شده تا یکی از بزرگترین مشکلات یک ماشین تورینگ-کامل را حل کند، یعنی مسئلۀ توقف.
جالب است بدانید که ماشین تورینگ-کامل، میتواند تقریباً هر محاسبۀ قابل تصوری را پردازش کند. اگر به آن نگویید چه زمانی متوقف شود، نمیداند چه زمانی باید محاسبات را متوقف کند! بنابراین، اگر یک برنامه برای اجرا در یک حلقۀ بینهایت برنامهریزی شده باشد، آن برنامه برای همیشه اجرا خواهد شد. چنین سناریویی مشکلات عمدهای ایجاد میکند یا حتی میتواند شبکۀ اتریوم را متوقف کند!
از اجرای کد با حلقههای بینهایت یا پر کردن شبکه با قراردادهای محاسباتی سنگین، اتریوم هزینههای تراکنش (پرداخت شده با ETH) را برای اجرای قراردادهای هوشمند اعمال میکند. این الزام، اتر را به یک مکانیزم کلیدی در کنترل تقاضای منابع محاسباتی در شبکه اتریوم تبدیل میکند.
این مورد شبیه بنزین برای خودرو است. بدون بنزین، ماشین شروع به کار کردن نمیکند و هرچه ماشین بزرگتر باشد، به سوخت بیشتری نیاز پیدا خواهید کرد. اگر بنزین تمام شود، ماشین متوقف میشود، دقیقاً مانند یک برنامۀ زمانی در اتر.
گاز (Gas) چیست؟
اصطلاح «گاز» به این منظور ایجاد شده تا بین ارزش اتر (ETH) و هزینۀ محاسباتی استفاده از ماشین مجازی اتریوم (EVM) تفاوت قائل شود. گاز نحوۀ اندازهگیری تلاش محاسباتی مورد نیاز برای اجرای تراکنشها در شبکه اتریوم است. به آن گاز گفته میشود، زیرا مشابه فرآیند کارکرد خودروها بهوسیلۀ بنزین است. شبکه اتریوم به گاز نیاز دارد تا به کار خود ادامه دهد.
برای مثال، ارسال 1 ETH از شخص A به شخص B ممکن است نیاز به 21,000 واحد گاز داشته باشد. تراکنشهای پیچیدهتر، مانند ضرب یک NFT، میتواند به 2,000,000 واحد گاز یا بیشتر نیاز داشته باشد. این بدان معنا است که خود گاز، هزینۀ تراکنش شما نیست. گاز واحدی است که برای اندازهگیری تلاش محاسباتی لازم برای انجام اقدامات خاص در بلاکچین اتریوم استفاده میشود. هزینۀ تراکنش شامل عوامل دیگری مانند هزینههای پایه و هزینههای اولویت نیز میشود.
نکته: گاز، ETH نیست!
قیمت 1 واحد گاز زمانی که شبکه اتریوم شلوغ است، افزایش مییابد و در ساعات غیرفعال کاهش مییابد. مقدار گاز مورد نیاز بر اساس عرضۀ ظرفیت استخراج و تقاضا برای تراکنشهای نیازمند پردازش تعیین میشود. از آنجا که استخراجکنندگان میتوانند از پردازش تراکنشها در صورتی که قیمت گاز خیلی پایین باشد، خودداری کنند، قیمت گاز باید به اندازۀ کافی بالا باشد تا هزینۀ قدرت محاسباتی لازم برای پردازش این تراکنشها را جبران کند.
برای مثال، قیمت 1 ETH زمانی که تعداد زیادی از مردم ناگهان تصمیم میگیرند که NFT خریداری کنند، افزایش مییابد و در صورت انتشار یک توییت جنجالی دربارۀ عدم کارایی اتریوم، کاهش مییابد.
اما گاز به ETH قیمتگذاری میشود. قیمت گاز مقدار ETH مورد نیاز برای پرداخت یک واحد گاز است. اگر یک واحد گاز به قیمت 0.000000015 ETH باشد، تراکنش شما که نیاز به 21,000 واحد دارد، حداقل به 0.000315 ETH نیاز دارد تا انجام شود. این تعداد زیادی اعشار و تعداد کمی ETH است!
gwei چیست؟
gwei نمایانگر کسری از 1 ETH است. مانند سنت به دلار، wei کوچکترین واحد ETH است. گیگاوی معادل 1,000,000,000 wei یا 0.000000001 ETH است. راههای دیگری برای نامگذاری ETH وجود دارد، اما gwei بیشتر توسط کاربران ETH استفاده میشود. در مثال بالا، بهجای گفتن اینکه قیمت گاز 0.000000015 ETH است، میتوانید بگویید که قیمت گاز 15 gwei است. این خیلی راحتتر است!
هزینه گاز اتر چگونه محاسبه میشود؟
البته، هزینۀ تراکنش فقط شامل گاز و قیمتهای گاز نمیشود، شامل هزینۀ پایه نیز میباشد که قیمت مورد نیاز برای قرار دادن یک واحد گاز در بلوک اتریوم است. هزینههای پایه توسط بلوکهای قبلی تعیین میشوند. هزینۀ پایه میتواند تا 12.5٪ در هر بلوک افزایش یابد، در صورتی که اگر تراکنشهای بلوک قبلی بیش از اندازه بلوک هدف گاز مصرف کرده باشند.
اما شما فقط برای سرویس پرداخت نمیکنید! شما باید یک انعام هم اضافه کنید. بهخاطر داشته باشید که استخراجکنندگان بدون توجه به محتوای بلوک اتریوم پاداش بلوک دریافت میکنند. برای تشویق آنها به محاسبۀ تراکنش شما و افزودن آن به بلاک چین، میتوانید یک هزینۀ اولویت (یا انعام) به ازای هر واحد گاز هنگام وارد کردن جزئیات تراکنش خود اضافه کنید.
در این مرحله، حداقل هزینه تراکنش شما به این شکل خواهد بود: هزینه تراکنش = تعداد واحدهای گاز مورد نیاز تراکنش x (قیمت گاز حداقل برابر با هزینه پایه + انعام)
اما اگر یک تراکنش غیرمعمول اجرا کردهاید که نیاز به گاز بیشتری نسبت به تصور شما داشت چطور؟ شما بیشتر از حد انتظار هزینه خواهید کرد! به همین دلیل کاربران معمولاً یک محدودیت گاز به ورودی خود اضافه میکنند. در مثال سوخت، بودجهبندی برای یک سفر جادهای (اجرای تراکنش) بهمعنای فکر کردن به قیمت سوخت (قیمت گاز) و همچنین حداکثر گالنهایی است که فکر میکنید سفر جادهای نیاز دارد (محدودیت گاز).
محدودیت گاز، حداکثر تعداد واحدهای گازی است که شما مایلید برای اجرای تراکنش خود بپردازید. استفاده از محدودیت گاز اطمینان میدهد که شما بهطور تصادفی بیشتر از بودجۀ خود خرج نخواهید کرد. شما از کد قرارداد معیوب که بهطور ناگهانی نیاز به گاز بیشتری دارد محافظت میشوید. بهعبارتی دیگر، کاربران میتوانند گزینۀ تنظیم حداکثر هزینه را برای گفتن به شبکه در مورد حداکثر gwei که مایلند برای تراکنش خود خرج کنند، انتخاب کنند.
استخراجکنندگان فقط به اندازۀ کافی گاز و gwei برای اجرای تراکنش استفاده میکنند و مابقی را به شما باز میگردانند. اما اگر یک تراکنش به محدودیت گاز یا حداکثر هزینه برسد و «گاز تمام شود» قبل از اجرا، تراکنش شکست خواهد خورد و گازی که استخراجکنندگان مصرف کردهاند را از دست خواهید داد!
با در نظر گرفتن محدودیتهای گاز، فرمول جدید حداقل هزینه تراکنش ما به این شکل خواهد بود: هزینه تراکنش = محدودیت گاز * (هزینه پایه + انعام)
فرض کنید که شخص A در حال ارسال 1 ETH برای شخص B است. تراکنش ساده فقط نیاز به 21,000 واحد گاز دارد، اما تعداد زیادی از افراد در حال مبادلۀ توکنهای ERC-20 هستند؛ بنابراین هزینه پایه فعلی 300 gwei است. شخص A تصمیم میگیرد که 20 gwei انعام بدهد تا اطمینان یابد که 2 ETH منتقل میشود.
با استفاده از فرمول بالا، هزینه تراکنش شخص A تقریباً 18.84 دلار برای انتقال 1 ETH (~3,000 دلار) است!
18.84 دلار ممکن است برای برخی از افراد کمی زیاد باشد. خوشبختانه، تلاشهایی برای کاهش هزینههای تراکنش وجود دارد. برای مثال، تغییر اتریوم به الگوریتم اجماع اثبات سهام (PoS) نیازهای محاسباتی را به ازای هر تراکنش کاهش میدهد. تعداد زیادی از راهحلهای مقیاسپذیری لایه 2 نیز وجود دارند که بار شبکه را با انجام محاسبات سنگین خارج از زنجیره کاهش دهند. بیشتر کیفپولها و پلتفرمها میتوانند بهطور خودکار گاز و قیمتهای گاز را برای تراکنشهای شما تخمین بزنند.
