نقش جهانی دلار امریکا
دلار امریکا، در دنیای مالی و ترید جهان، جایگاه منحصر به فردی دارد و مانند سنگ بنای اقتصاد جهان عمل می کند.جایگاه این ارز به عنوان اولین ارز ذخایر بین المللی، واسطه مبادلات و واحد محاسبات در طیف وسیعی از تراکنش ها، پیامدهای گسترده ای برای دولت ها، مشاغل و افراد دارد.
در این بخش، جنبه های اصلی نقش جهانی دلار را آموخته و عواملی که به جذابیت پایدار آن کمک می کند بررسی می کنیم.
بنیاد تاریخی: سیستم برتون وودز
منشأ سلطه جهانی دلار امریکا را می تواند به کنفرانس برتون وودس سال 1944 برگردد که هدف آن برقراری یک سیستم پولی جدید جهت تقویت معاملات بین المللی و پایداری اقتصادی پس از جنگ دوم جهانی بود. از آنجا که ایالات متحده کنترل دو سوم ذخایر طلای جهان را در آن زمان در دست داشت، دلار امریکا، به ارز اصلی سیستم برتون وودز تبدیل شد.
عمو سام، اساساً یک جذامی حریص بود که تمام طلای جهان را در قلکش ذخیره می کرد.
در نتیجه، تمام کشورها، ارزشان را با دلال معادل سازی می کردند، دلاری که خود قابل تبدیل به طلا بود و باعث می شد به وسیله اصلی پرداخت در مبادلات بین المللی تبدیل شود. با این که سیستم برتون وود، در دهه 1970 از هم پاشید، دلار امریکا جایگاهش را به عنوان ارز برتر جهان حفظ کرد.
این جذابیت پایدار را می توان به عوامل متعددی نسبت داد:
- ثبات اقتصادی: تلاش های فدرال رزرو در جهت کنترل تورم، به ثبات دلار کمک کرده است و این ارز را به منبع ارزش و وسیله مبادله جذابی تبدیل کرده است.
- اثر شبکه : استفاده گسترده از دلار در معاملات بین المللی، چرخه خودتقویت گر ایجاد کرده است. طوری که به دلیل استقبال گسترده، افراد و مشاغل بیشتری از این ارز استفاده می کنند.
- حجم و باز بودن بازارهای مالی امریکا: هیچ بازار دیگری حتی نمی تواند به بازار امریکا نزدیک شود! عمق و نقدینگی بازارهای مالی امریکا، تراکنش های بزرگی که بازارهای کوچکتر ممکن است نتوانند آنها را در خود جای دهند، ممکن می سازد و جذابیت دلار را بیشتر افزایش می دهد.
در پایان، افراد دوست دارند دارایی های دلاری شان را حفظ کنند، زیرا مبانی اقتصادی، سیاسی و سازمانی ایالات متحده، باعث اطمینان و اعتبار می شود. دلار امریکا به عنوان یک ذخیره ارزی
یکی از مهترین جنبه های نقش جهانی دلار امریکا، عملکرد آن به عنوان ذخیره ارزی است. ذخیره ارزی، ارزی است که بانک های مرکزی به مقادیر زیاد نگه داری می کنند. از این ارز جهت انجام معاملات بین المللی و تراکنش های مالی استفاده می شود و هزینه های تسویه معاملات مربوط به ارزهای مختلف را حذف می کند.
بانک های مرکزی سراسر جهان، بخش قابل توجهی از ذخایر مبادلات خارجی شان را بر حسب دلار نگهداری می کنند که از آن برای تثبیت ارزهای خود، تأمین مالی معاملات بین المللی و ایجاد منبع اتکایی در مقابل شوک های اقتصادی استفاده می کنند. امروزه، بانک های مرکزی حدود 60 درصد از ذخایر مبادلات خارجی شان را به دلار نگهداری می کنند.
با این که، سهم دلار از ذخایر مبادلات خارجی بانک های مرکزی، در طول سال ها کاهش یافته، همچنان دوبرابر مجموع یورو، ین، پوند و یوآن است که مشابه یک دهه قبل است. یورو که نزدیک ترین رقیب برای جایگاه ارز جهانی است، حدود 20 درصد از ذخایر بانک های مرکزی را به خود اختصاص داده است.
ثبات دلار و استقبال گسترده از آن، این ارز را به گزینه ای ایده آل تبدیل کرده است.
قیمت گذاری کالاها و دلار امریکا
دلار امریکا، در بازار کالاهای جهانی نیز نقشی محوری ایفا می کند زیرا بسیاری از کالاها مانند نفت و طلا بر حسب دلار قیمت گذاری می شوند.این مکانیسم قیمت گذاری، با ایجاد یک معیار مشترک و کاهش نیاز به تبدیل متعدد ارزها، معاملات بین المللی را ساده می کند. این مکانیسم، به علاوه به دلیل نوسان قدرت ارز که بر هزینه مواد اولیه و کالای نهایی تأثیر می گذارد، بر رابطه نزدیک بین ارزش دلار و قیمت کالاها تأکید دارد.
تأثیر دلار امریکا بر امور مالی و معاملات جهانی
دلار امریکا، در بازار کالاهای جهانی نیز نقشی محوری ایفا می کند زیرا بسیاری از کالاها مانند نفت و طلا بر حسب دلار قیمت گذاری می شوند. این مکانیسم قیمت گذاری، با ایجاد یک معیار مشترک و کاهش نیاز به تبدیل متعدد ارزها، معاملات بین المللی را ساده می کند. این مکانیسم، به علاوه به دلیل نوسان قدرت ارز که بر هزینه مواد اولیه و کالای نهایی تأثیر می گذارد، بر رابطه نزدیک بین ارزش دلار و قیمت کالاها تأکید دارد.
تأثیر دلار امریکا بر امور مالی و معاملات جهانی
نقش جهانی دلار، از چند جهت به نفع ایالات متحده است.
اولاً هزینه های استقراض را کاهش می دهد که باعث می شود دولت ایالات متحده بتواند کسری بودجه را با قیمت مناسب تری تأمین کند.
دوم، قدرت خرید امریکایی ها را از طریق تقویت ارزش دلار، افزایش می دهد که باعث می شود بتوانند کالاها و خدمات بیشتری از سایر کشورها خریداری کنند.
با این حال، این مزایا، معایبی هم همراه خود دارد چرا که دلار قوی، هزینه صادرات امریکایی ها را افزایش می دهد که به طور بالقوه باعث بیکاری در صنایع صادرات محور می شود. در نهایت، استفاده گسترده از دلار در معاملات بین المللی، به ایالات متحده اهرمی دیپلماتیک می دهد که امریکا را قادر می سازد تحریم های مالی علیه دشمنانش اعمال کند.
آینده سلطه دلار امریکا
دلار امریکا، در 70 سال گذشته، با وجود تغییرات بزرگی مثل پایان نرخ ثابت بهره، جهانی شدن امور مالی و معاملات، پیشرفت فناوری و تغییرات ژئوپولتیک، اصلی ترین ذخیره ارزی جهان بوده است.در حالی که نقش جهانی دلار امریکا، در حال حاضر امن است، سلطه دلار امریکا می تواند دائمی نباشد.
عواملی مانند تورم کنترل نشده، کاهش سهم ایالات متحده در اقتصاد و تجارت جهانی، بدهی بیش از حد، یا استفاده بیش از حد از تحریم های مالی، می تواند مطلوبیت دلار را کاهش دهد.
با تحولات چشم انداز اقتصاد جهانی، سلطه دلار هم ممکن است دستخوش پیامدهای بالقوه ای در تجارت، امور مالی و ژئوپولتیک شود.دلار زدایی، فرآیند کاهش اتکا به دلار (USD) به عنوان ذخیره ارزی، ابزار مبادلات و واحد محاسبات در اقتصاد جهانی است.توجه به چین و ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین در اقتصاد جهانی رو به افزایش است.
در رابطه با چین، یکی از نمونه ها، استفاده از یوآن چین در مبادلات نفت خام است که به کشورها اجازه می دهد بدون دخالت دلار امریکا، نفت بخرند و بفروشند.به این پدیده، پترویوان گفته می شود که شبیه دلارنفتی است که در دهه 1970 وقتی عربستان صعودی و سایر کشورهای صادرکننده نفت، توافق کردند محصولات نفتی شان را بر حسب دلار قیمت گذاری کنند، ایجاد شد.
اگر این ارز، یا سایر ارزها، به عنوان ابزار مبادلات غالب جهان، جایگزین دلار امریکا شود، ایالات متحده مزایایی که در حال حاضر از آنها برخوردار است از دست می دهد در حالی که کشورهای دارای ارز پیشرو و جدید از آن بهره مند خواهند شد.شایان ذکر است وقتی پوند ارزش خود را از دست داد، ارز دیگری منتظر بود تا جای آن را بگیرد. تا به امروز این ارز جایگزین برای دلار وجود نداشته است.
